June 16, 2012

نگاهی به فیلم «در مه » ساخته سرگئی لاژنیتسا

 مرز باریک قهرمانی و خیانت


فیلم «در مه» سرگئی لاژنیتسا، کارگردان 47 ساله اوکراینی، اگرچه از نظر ساختار روایتی به اندازه فیلم قبلی اش «لذت من»، رادیکال و غافلگیرکننده نیست اما استراتژی فرم اش را بر مبنای نماهای بلند و حرکت دوربین روی دست بنا کرده و در فضایی جنگ زده و زیر چکمه های فاشیسم، تم های خیانت، بی گناهی و اعتماد، میل به بقا به هر قیمت ممکن و دگماتیسم انقلابی را محک می زند.

 نگاه لاژنیتسا به زندگی و ذات انسان، ناتورالیستی و بدبینانه است و سینمای او از نظر فرم بصری در ادامه سینمای تارکوفسکی، یانچو و بلاتار است (حرکت دوربین روی دست با سوژه از پشت سر و یا حرکت ترک بک به عقب همراه با سوژه، حرکت هایی آشنا در سینمای بلاتار است).

 لاژنیتسا، سابقه طولانی در مستند سازی دارد و این نگاه مستند را در فیلم های داستانی اش، در فضاسازی و حرکت های دوربین روی دست اش حفظ کرده است.

زمان اشغال روسیه به وسیله نیروهای آلمانی است. سوشینا و تعدادی از رفقایش، به علت خرابکاری در ریل راه آهن، دستگیر می شوند. نیروهای آلمانی به سوشینا پیشنهاد می کنند که با آنها همکاری کند اما او نمی پذیرد. دوستانش همه اعدام می شوند اما آلمانی ها، سوشینا، را آزاد می کنند تا رفقایش او را به اتهام خیانت بکشند. او نه تنها به آلمانی ها نه گفته و به روسیه خیانت نکرده بلکه با منحرف کردن ریل ها به وسیله پارتیزان ها نیز به خاطر کشته شدن مردم بی گناه مخالفت می کند. اما دگماتیسم انقلابی  پارتیزان ها، تنها یک فرمول می شناسد و آن این که اگر خائن نبودی، آزاد نمی شدی و به همین دلیل باید مجازات شوی. و هیچ چیز بدتر از این نیست که عامل مجازات ات، بهترین دوست دوران کودکی ات باشد.

 الگوی روایتی «درمه» همانند «لذت من» مبتنی بر فلاش بک است. از طریق فلاش بک است که ما به بی گناهی سوشینا پی می بریم. لازینتسا نشان می دهد که در فضایی سوء تفاهم برانگیز، تعریف های ما از برخی واژه ها، مثل خیانت و خائن، تا چه حد محدود و گمراه کننده است و مرز بین خائن بودن و قهرمان شدن چقدر باریک است.

 سوشینا، از این که اعدام نشده در عذاب است چون جامعه، دوستان پارتیزان و حتی زنش او را خائن می دانند. در حالی که می بینیم که چگونه یکی از دو مرد که برای کشتن او آمده، خود از ترس می گریزد و بعد از این که دستگیر می شود، به سادگی اعتراف کرده و خانواده بی گناهی را به کشتن می دهد اما سوشینا با این که کولیا (پارتیزانی که به کشتن او آمده) بر اثر حمله آلمانی ها کشته شده، حاضر نیست فرار کند و ترجیح می دهد در کنار جنازه  او بماند.

«در مه» توانست جایزه بهترین فیلم انجمن منتقدان بین المللی فیلم (فیپرشی) را دریافت کند.

این نوشته قبلا در سایت سینما آنلاین منتشر شده است.

Posted by parvizj at June 16, 2012 8:27 PM | TrackBack